Managers willen vaak ‘gelijkwaardig’ samenwerken, maar vergeten dat ze macht hebben. Die spanning – tussen sturing en autonomie – bepaalt veel van wat in de onderstroom gebeurt. Er is dan ook niets ongelijk als iedereen gelijk behandelen. We zijn immers anders en hebben andere rollen.
Wat is macht en afhankelijkheid op de werkvloer?
Macht en afhankelijkheid op de werkvloer vormen een onderlinge wisselwerking die de onderstroom sterk beïnvloedt. Macht betekent: de mogelijkheid om invloed uit te oefenen op beslissingen, middelen, werkzekerheid of sociale positie. Afhankelijkheid ontstaat wanneer iemand iets nodig heeft (informatie, goedkeuring, toegang) wat een ander bezit of beheerst. Deze asymmetrie zorgt voor spanning, aanpassing en strategie – vaak impliciet.
In de onderstroom vertaalt dit zich naar gedrag dat zelden expliciet besproken wordt: mensen houden zich in, zeggen wat gewenst is in plaats van wat ze echt vinden, of zoeken subtiele manieren om invloed terug te winnen. Machtsverschillen roepen gevoelens van onzekerheid, loyaliteit, rebellie of strategisch meelopen op. En omdat niemand ‘zomaar’ macht heeft, maar altijd in relatie tot de ander, is er voortdurend beweging: wie afhankelijk is, past zich aan – tenzij hij een ander alternatief vindt. Macht en afhankelijkheid vormen zo een stil krachtenveld onder de oppervlakte, waar vertrouwen, autonomie en samenwerking voortdurend getest worden.
De kernzin voor managers om te onthouden: Macht ontstaat waar anderen iets van je nodig hebben – hoe je ermee omgaat, bepaalt de kwaliteit van de samenwerking.
Gezonde macht en afhankelijkheid
Om macht en afhankelijkheid gezond te houden in je team en te voorkomen dat ze een negatieve onderstroom veroorzaken, moet je als manager drie dingen scherp doen:
Maak afhankelijkheden bespreekbaar en wederkerig
Erken openlijk dat mensen iets van jou nodig hebben (besluiten, goedkeuring, richting), maar laat ook zien wat jij van hen nodig hebt. Door afhankelijkheid te normaliseren en er transparant over te zijn, voorkom je spelgedrag en spanningen.Deel invloed en verhoog autonomie
Geef teamleden invloed op beslissingen die hen raken. Laat ruimte voor eigenaarschap en betrek mensen vroeg. Hoe meer regie zij ervaren over hun werk, hoe minder afhankelijkheid als drukkend of frustrerend wordt ervaren.Gebruik je macht bewust en betrouwbaar
Macht op zich is niet verkeerd, maar het moet voorspelbaar, eerlijk en dienstbaar zijn. Als mensen weten dat je je invloed gebruikt om het geheel vooruit te helpen – en niet om controle te houden – groeit het vertrouwen, en zakt de onderstroom.
Kortom: macht en afhankelijkheid zijn onvermijdelijk, maar hoe je ermee omgaat bepaalt of ze leiden tot frustratie of tot volwassen samenwerking.
Ondersteuning of vervolg vragen?
Meer weten over dit thema of een verzoek om hulp, training, begeleiding of interventie? Neem contact op met Richard Haeck via Mail
