Veel programma’s over gedrag focussen op communicatie of feedback, maar missen de kern: psychologische veiligheid. Zonder vertrouwen kan geen gedrag duurzaam veranderen.
Psychologische veiligheid betekent dat mensen risico’s durven nemen zonder angst voor afwijzing. In teams met lage veiligheid zie je terughoudendheid, cynisme of overmatige controle. De onderstroom zegt: “Zeg niets wat tegen je kan werken.”
Wat is de invloed van veiligheid op de werkvloer?
Gebrek aan veiligheid ondermijnt alles: leren, innovatie, verantwoordelijkheid. Het zorgt dat mensen afwachten in plaats van initiatief nemen. Managers voelen dat als weerstand, maar het is overlevingsgedrag.
Bouw veiligheid systematisch op. Begin bij voorspelbaarheid: doe wat je zegt. Reageer constructief op fouten, ook als ze irritant zijn. Toon zelf kwetsbaarheid — niet als truc, maar als gewoonte. Maak ruimte voor verschil, ook als dat ongemakkelijk is. Veiligheid is geen sfeer; het is een structureel onderdeel van leiderschap.
De kernzin voor managers om te onthouden: Veiligheid is geen gevoel dat je creëert, maar gedrag dat je volhoudt — elke dag opnieuw.
Vertrouwen meetbaar maken
Om vertrouwen meetbaar te maken met het model “De Snelheid van Vertrouwen” van Stephen Covey, gebruik je de twee kerncomponenten van het model: karakter en competentie, vertaald naar gedrag. Covey stelt dat vertrouwen zichtbaar en meetbaar wordt via 13 concreet observeerbare gedragingen. Door deze systematisch te scoren of evalueren, kun je vertrouwen objectiveren en bespreekbaar maken.
1. Gebruik de 13 Trustgedragingen als meetlat
Maak een scan of observatie-instrument gebaseerd op deze gedragingen:
- Toon integriteit
- Wees transparant
- Rechtvaardig anderen
- Houd beloften
- Toon loyaliteit
- Lever resultaten
- Verbeter jezelf
- Confronteer realiteit
- Helder verwachtingen
- Rekening houden
- Laat initiatief zien
- Luister eerst
- Spreek moedig
Laat teamleden elkaar of de manager op deze gedragingen scoren (bijv. 1–5 schaal) of geef per gedrag feedback in gesprekken of reflectiesessies.
Koppel aan snelheid en kosten
Covey stelt: “When trust goes up, speed increases and cost decreases. When trust goes down, speed slows and costs rise.”
Je kunt dus indirect vertrouwen meten door te kijken naar:
Hoe snel worden beslissingen genomen?
Hoeveel controlelagen zijn er nodig?
Hoeveel tijd gaat op aan afstemming, dubbelchecken, misverstanden?
Wat is de emotionele en organisatorische ‘frictie’ in samenwerking?
Voer een periodieke vertrouwensbarometer in
Laat teams regelmatig scoren op vragen als:
“Ik voel me veilig om fouten toe te geven.”
“We spreken elkaar aan op gedrag.”
“We kunnen op elkaar rekenen bij drukte.”
Gebruik dezelfde set herhaaldelijk om ontwikkeling in vertrouwen zichtbaar te maken.
Kortom: Maak vertrouwen zichtbaar door het te koppelen aan concreet gedrag én aan effecten in samenwerking. Vertrouwen is niet vaag – het is meetbaar, beïnvloedbaar én strategisch. Wil je dat ik een scan of formats maak op basis van dit model?
Ondersteuning of vervolg vragen?
Meer weten over dit thema of een verzoek om hulp, training, begeleiding of interventie? Neem contact op met Richard Haeck via Mail
